کودک آزاری انواع مختلفی دارد اما به رغم تصور رایج از رواج عمده آزار جسمی اما غفلت و بی توجهی وهمچنین سوء استفاده عاطفی از شایع ترین انواع کودک آزاری در جامعه به شمار می روند.

کودک آزاری یکی از معضلات اجتماعی تمام جوامع و کشورهای جهان به شمار می رود که محدود به قشر و طبقه اجتماعی خاصی نیست.
کودک آزاری شامل رفتارهایی است که از سوی افراد دیگر به ویژه بزرگسالان ، نسبت به کودکان انجام می گیرد و به نوعی به سلامت جسمی و روانی آنان آسیب می رساند.
هر نوع بدرفتاری ، بی توجهی، فراهم نکردن زمینه های حمایتی و مراقبت ناکافی از کودک و توهین و تحقیر ، کودک آزاری محسوب می شود.
کودک آزاری انواع مختلفی دارد و شامل کودک آزاری جسمی، سوء استفاده جنسی ، غفلت و بی توجهی و سوء استفاده عاطفی کودکان می شود اما در این میان، گستره کودک آزاری از نوع بی توجهی و غفلت آنچنان وسیع است که اغلب افراد آن را تجربه کرده اند.
به گفته "محمدباقر لاریجانی" رییس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ، جدیدترین مطالعات انجام شده DHS -برنامه جمع آوری آماری اطلاعات بیماری های سراسر کشور نشان می دهد که 12 درصد کودکان دو تا 14 سال کشور ، تنبیه های شدید بدنی و بیش از 50 درصد آنان تنبیه های کلامی را تجربه کرده اند.
لاریجانی در مورد این کودک آزاری ها نیز گفته است که این تنبیه ها زمینه ساز رفتارهای آتی کودک بوده و در شخصیت روحی و روانی او تاثیر گذار خواهد بود.
دکتر "کتایون خوشابی" روانپزشک کودک و نوجوان نیز در این باره به خبرنگار ایرنا می گوید: کودک آزاری فقط جسمی و جنسی نیست بلکه در نوع دیگری از کودک آزاری موسوم به غفلت و بی توجهی ، کودک مورد بی توجهی از ابعاد مختلف بهداشتی، درمانی و اجتماعی قرار می گیرد.
وی می افزاید همه ما در زندگی خود به نوعی با کودک آزاری از نوع غفلت و بی توجهی روبرو هستیم بطور مثال اگر کودکی دچار سرماخوردگی می شود در صورتی که او را به پزشک ارجاع ندهیم یا دوره درمانی دارویی کودک را کامل نکنیم، کودک دچار کودک آزاری از نوع غفلت شده است.
این روانپزشک کودک و نوجوان خاطرنشان می کند کودکان رها شده در خیابان که مشغول بازی و تفریح هستند و کودکان با سر و صورت یا لباس های کثیف نیز از دیگر انواع بارز کودک آزاری از نوع غفلت و بی توجهی هستند.
خوشابی در ادامه به کودک آزاری از نوع سوء استفاده عاطفی اشاره می کند و می گوید: این نوع از کودک آزاری به هرگونه توهین ، تحقیر و سرزنش به کودک اطلاق می شود.
به گفته وی، میزان شیوع کودک آزاری از نوع غفلت و بی توجهی و همچنین سوء استفاده عاطفی در تمام جوامع، دو برابر کودک آزاری های جسمی و جنسی است.

**کودک آزاری جسمی
این روانپزشک کودک و نوجوان با اشاره به نوع دیگر کودک آزاری یعنی کودک آزاری از نوع جسمی نیز می گوید: هر نوع تنبیه شدید بدنی که آثاری از خود روی بدن کودک، باقی بگذارد کودک آزاری جسمی تلقی می شود.
خوشابی می افزاید: تنبیه بدنی به هیچ عنوان در هیچیک از روش های نوین فرزند پروری قرار نمی گیرد برغم این، اغلب والدین هنگام خشم و عصبانیت برای کنترل فرزندان، آنان را تنبیه بدنی می کنند که متاسفانه گاهی کنترل از دست آنان خارج شده و شدت تنبیه بدنی منجر به کودک آزاری جسمی می شود.
وی خاطرنشان می کند آمار رسمی میزان کودک آزاری در کشور وجود ندارد اما در مطالعه ای که چند سال قبل در یک نمونه محدود در مراجعه کنندگان به یک کلینیک پزشکی انجام شده بود، موارد کودک آزاری کم نبود.
به گفته این متخصص روانپزشکی کودک و نوجوان، برخی آمارهای حکایت از این دارند که 13 درصد کودکان مورد کودک آزاری قرار می گیرند.
خوشابی می گوید : برغم این مساله، خوشبختانه ایران به کنوانسیون حقوق کودک پیوسته است که براساس آن ، تمام دولت ها موظف به اجرای قوانین حمایتی از کودک هستند؛ در کشور ما گام های مهمی در سال های اخیر در خصوص حمایت قانونی و قضایی از کودک در نظر گرفته شده است.
وی ادامه می دهد: طبق قوانین ایران، کودک آزار در صورت گزارش از سوی همسایگان و اطرافیان مورد تعقیب قضایی قرار می گیرد بنابراین تمام ما به عنوان افراد جامعه در قبال این معضل اجتماعی موظف هستیم که اگر کودکی در اطراف ما مورد کودک آزاری جسمی قرار می گیرد، آن را به مراجع قانونی، قضایی و اورژانس اجتماعی 123 گزارش کنیم.
این متخصص کودک و نوجوان یادآور می شود اینگونه مسایل را نباید به عنوان یک مشکل خانوادگی تلقی کرد بلکه باید آن را یک آسیب اجتماعی دانست.
خوشابی می گوید: نگرش فرهنگی اشتباهی در جامعه وجود دارد مبنی براینکه والدین مالک کودکان خود هستند و به ازای این مالکیت حق هرگونه رفتاری با کودک را دارند در حالیکه کودکان امانت هایی از طرف خداوند نزد ما هستند.
وی می افزاید: بنابراین باید تلاش کنیم رفتار مناسبی با کودکان داشته باشیم و از آنان حمایت و مراقبت کنیم.
به گفته این متخصص کودک و نوجوان، بیشترین انواع کودک آزاری جسمی در خانواده ها متاسفانه از سوی مادران صورت می گیرد چراکه مادران، زمان بیشتری را با فرزندان سپری می کنند.
وی می گوید: پس از مادران ، بیشترین انواع کودک آزاری از سوی پدر ، سایر فرزندان، فامیل و سپس غریبه ها انجام می شود.
خوشابی ادامه می دهد: در کودک آزاری جنسی نیز ، کودک از طرف افراد بزرگسال مورد بهره کشی جنسی قرار می گیرد که باز هم متاسفانه این موارد بیشتر در خانواده ها دیده می شود.
وی بابیان اینکه آزارجنسی کودکان انواع مختلفی را شامل می شود، می افزاید: کودک آزاری جسمی و جنسی ، تبعات وعوارض روانشناختی طولانی مدتی روی ذهن کودک باقی می گذارد.

**پیشگیری از بروز انواع کودک آزاری
این متخصص روانپزشکی کودک و نوجوان، تبیین دقیق تر قوانین مربوط به حمایت از حقوق کودکان، گسترش خط تلفن های کودک آزاری و تقویت سیستمهای گزارش دهی،آموزش حقوق کودکان به خود آنان و برگزاری دوره های آموزشی مهارت های فرزند پروری به والدین را از جمله راهکارهای پیشگیری از انواع کودک آزاری، عنوان می کند.
خوشابی ادامه می دهد: حمایت های اقتصادی از خانواده های در معرض خطر مانند خانواده های دچار فقر اقتصادی، اعتیاد و فحشا و حمایت های درمانی از افراد و خانواده هایی که در آنها ابتلا به بیماری های روانی مانند افسردگی شدید، روان پریشی و اختلالات شخصیتی دیده می شود، نیز می تواند نقش بسزایی در پیشگیری از انواع کودک آزاری داشته باشد.

**تبعات کودک آزاری
"مهدی تهرانی دوست" مدیر گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رییس بیمارستان روانپزشکی کودک روزبه به خبرنگار ایرنا می گوید: مراجعاتی از کودک آزاری ها نیز به این بیمارستان وجود دارد اما اغلب کودکانی که مورد کودک آزاری قرار می گیرند به دلیل آسیب های فیزیکی به بیمارستان هایی غیر از بیمارستان های روانپزشکی مراجعه می کنند.
وی می افزاید: کودکانی که مورد آزار قرار می‌گیرند در بزرگسالی احساس خلاء، ناامنی عاطفی و روانی و نبود اعتماد به نفس خواهند کرد و به افرادی پرخاشگر، عصبی، لجباز و منفی‌نگر و بی‌توجه به ارزش‌های خانواده و جامعه تبدیل می‌شوند.
علاوه بر پیامدهای روحی و روانی، کودک‌آزاری پیامدهای فیزیکی مانند اختلالات بینایی و شنوایی، پارگی و صدمات ارگان‌های داخلی و عضلانی به همراه دارد.
فرار از خانه، خودکشی، خشونت‌‌ورزی و اعتیاد نیز از پیامدهای اجتماعی کودک آزاری به شمار می روند.
هفته ملی کودک -16 تا 21 مهرماه جاری- فرصت مناسبی برای توجه به قوانین حمایتی کودک و اطلاع رسانی در زمینه حقوق کودک است.
یادمان باشد کودکان آسیب پذیرترین اقشار جامعه به شمار می روند و برای حمایت از خود نیازمند کمک بزرگسالان هستند بنابراین اعاده حقوق و محافظت از حقوق کودکان بر عهده افراد بزرگسالی است که در کنار این کودکان قرار دارند.



تاريخ : ۱۳٩۱/٧/٢٠ | ۱٠:۳۳ ‎ق.ظ | نویسنده : من س ح | نظرات ()