پوکی استخوان، بیماری ای که دیر صاحب خانه اش را خبر می کند

مردم تا آن اندازه که از سرطان ها وحشت دارند از پوکی استخوان نمی ترسند درحالیکه این بیماری ، سالانه شکستگی ها، ناتوانی و زمینگیر شدن و مرگ و میرهای قابل توجهی را به خود اختصاص می دهد.

مسوولان وزارت بهداشت طی ماههای اخیر نسبت به شیوع چند برابری پوکی استخوان نسبت به قبل هشدار داده اند؛ طبق آمار این وزارتخانه 40 درصد افراد بالای 20 سال کشور دچار پوکی استخوان یا کاهش تراکم استخوانی هستند، این آمار در سالمندان بیشتر است بطور مثال گفته می شود از هر سه زن بالای 50 سال یک نفر به پوکی استخوان مبتلا است.

پوکی استخوان به کاهش توده استخوانی و ضعیف و سست شدن بافت استخوان اطلاق می شود که سرانجام منجر به شکسته شدن استخوان ها می شود.

پوکی استخوان انواع مختلفی از شکستگی در ناحیه ستون فقرات - به عنوان شایع ترین عارضه پوکی استخوان- تا شکستگی استخوان لگن به عنوان وخیم ترین شکستگی را در برمی گیرد.

شکستگی های لگن پس ازسقوط فرد رخ می ‌دهد، اما دوسوم شکستگیهای مهره‌ای به صورت خاموش و بدون دلیل رخ می دهد ، به نحوی که گاهی بر اثر بلند کردن یک جسم و یا حتی عطسه و خم شدن ممکن است این عارضه رخ می‌دهد.



**علایم پوکی استخوان

پوکی استخوان، بیماری خاموش نامیده می شود چرا که در مراحل اولیه علامتی ندارد و همین امر تشخیص آن را با مشکل مواجه می کند.

در واقع پوکی استخوان با عوارض خود مانند شکستگی های خودبخودی با کمترین ضربه به استخوان ها به ویژه در نواحی کمر، لگن و مچ دست ، آشکار می شود.

درد شدید کمر در نقطه ای خاص، قوز پشت وکوتاه شدن قد نسبت به قد دوران جوانی (بیشتر از دو و نیم سانتی متر) از علایم پوکی استخوان به شمار می روند.



**عوامل ایجاد کننده پوکی استخوان

برخی از عومل بروز پوکی استخوان مانند جنسیت،سن، سابقه خانوادگی، نژاد، نوع استخوان بندی و ابتلا به برخی بیماری ها قابل کنترل و پیشگیری نیستند.

شیوع پوکی استخوان در زنان بیشتر از مردان است، شکستگی ناشی از این بیماری نیز در زنان تقریبا چهار برابر مردان است.

کاهش تراکم استخوان در مردان از سرعت کمتری برخوردار است اما پس از سنین 65 تا 70 سالگی این روند در زنان و مردان برابر می شود.

همچنین زنانی که قبل از سن 45 سالگی ، یائسه می شوند ، بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند.

استخوان بندی ظریف، کوچک ،کوتاهی قد، لاغری و ابتلا به بیماری هایی مانند پرکاری تیروئید و بیماری غدد فوق کلیوی نیز فرد را مستعد پوکی استخوان می کند.

وزن، تحرک، تغذیه، دخانیات و استفاده طولانی از برخی داروها مانند کورتون از دیگر عوامل بروز پوکی استخوان هستند که می توان آنها را با فعالیت کافی ، مصرف روزانه شیر، پرهیز از مصرف دخانیات و مصرف تحت نظارت دارو ، کنترل کرد.

اجتناب از لاغری یا چاقی بیش از حد، مصرف صحیح غذاها به ویژه غذاهای حاوی کلسیم و ویتامین D ، انجام دستکم 30 دقیقه پیاده روی در روز و کنترل مصرف داروهایی مانند داروی ˈکاربامازپینˈ (نوعی داروی ضد تشنج) می تواند از بروز پوکی استخوان، پیشگیری کند.

ˈامیرحسین عابدی یکتاˈ متخصص طب ورزشی نیز در گفت و گو با ایرنا بر تحرک کافی به عنوان یک عامل بازدارنده در بروز بیماری پوکی استخوان تاکید می کند و می گوید: ورزش هایی مانند پیاده روی و شنا با فشارآوردن بر استخوان ها موجب افزایش مواد معدنی، غلظت و تراکم استخوانی می شوند.

وی می افزاید:همچنین ورزش های تعادلی مانند ایستادن روی یک پا احتمال سقوط افراد به ویژه زنان میانسال مبتلا به پوکی استخوان را کاهش می دهد.



** تشخیص پوکی استخوان

متخصصان مربوطه به تمام گروه های سنی 45 سال به بالا توصیه می کنند تا با یک آزمایش ساده ، پوکی استخوان را تشخیص داده و از روند پیشرفت و شدت بیماری بکاهند.

رادیوگرافی فقط برای تایید شکستگی ناشی از پوکی استخوان است و برای تشخیص این بیماری مناسب نیست بلکه برای تشخیص این بیماری باید از آزمایش های سنجش تراکم استخوان استفاده شود.

آزمایش سنجش تراکم استخوان بطور معمول هر سه تا پنج سال تکرار می شود تا وضعیت تراکم استخوان را نشان دهد.



**وضعیت نگران کننده پوکی استخوان در کشور

دکتر ˈعباسعلی کشتکارˈدبیر شبکه تحقیقات کشوری پوکی استخوان درباره شیوع این بیماری به خبرنگار ایرنا می گوید : مطالعات نشان می دهد شیوع پوکی استخوان در افراد بالای 50 سال نسبت به سال های قبل ، دو و نیم برابر شده است.

وی می افزاید: بیماری پوکی استخوان با سن رابطه مستقیم دارد بنابراین با افزایش افراد بالای 65 سال در کشور، میزان این بیماری نیز افزایش می یابد.

دبیر شبکه تحقیقات کشوری پوکی استخوان، تغذیه ناسالم و تحرک ناکافی را دو عامل موثر در بروز پوکی استخوان بیان و خاطرنشان می کند: پوکی استخوان، بیماری خاموش است اما تا زمانی که شکستگی اتفاق نیفتد این در حالی است که متاسفانه تنها برخی افراد پس از وقوع شکستگی برای بررسی میزان تراکم استخوان مراجعه می کنند.

دکتر ˈکوروش اعتمادˈ رییس مرکز بیماری های غیرواگیروزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز به خبرنگار ایرنا می گوید: افزایش سن و تغییر رژیم غذایی، موجب شیوع پوکی استخوان در کشور شده است.

وی می افزاید: 25 درصد افراد کمتر از 50 سال و بیش از 50 درصد افراد بیش از 50 سال در کشور دچار مشکل کمبود تراکم استخوان هستند.

اعتماد بر افزایش مصرف لبنیات در جامعه تاکید می کند و می گوید: مصرف روزانه شیر باید برای تمام مردم فرهنگسازی شود.

به گفته پزشکان، پوکی استخوان قابل پیشگیری است و در صورت تشخیص به موقع پوکی استخوان و با بکارگیری توصیه های دارویی و غیر دارویی می توان از پیشرفت پوکی استخوان و دچار شدن به شکستگی استخوان پیشگیری کرد.



تاريخ : ۱۳٩۱/۸/٢ | ۱۱:٢٧ ‎ق.ظ | نویسنده : من س ح | نظرات ()