طبق آخرین آمار اعلام شده پیمایش ملی سلامت روان در سال جاری، 1/5 درصد جمعیت 15 تا 64 سال کشور مبتلا به بیماری وسواس هستند.

وسواس نوعی اختلال اضطرابی است که موجب اختلال واکنش های مغزی و رفتاری می شود؛ هنگام اضطراب ، مغز احساس می کند در معرض خطر است بنابراین به افراد می گوید که واکنش نشان دهند.

مبتلایان به وسواس به این نکته واقف هستند که ترس و اضطراب آنان معنا ندارد و منطقی نیست اما در عین حال آن را بسیار واقعی، شدید و جدی تجربه می کنند.

وسواس به دو گونه وسواس فکری و وسواس عملی نمود پیدا می کند؛ در وسواس فکری ، افراد فقط اضطراب فکری و ذهنی دارند مثلا دایما از این هراس دارند که به یک بیماری خطرناک مانند سرطان مبتلا شده باشند.

ترس از سرقت و احساس ایمنی نداشتن از دیگر انواع وسواس های فکری به شمار می رود که برای فرد آزار دهنده است.

وسواس عملی به صورت واکنش های رفتاری خود را نشان می دهد بطور مثال شست و شوی فراوان، حمام کردن بیش از اندازه و کنترل مداوم وسایل از انواع وسواس عملی محسوب می شود.

 

**دلایل ایجاد بیماری وسواس

دلایل مشخصی برای بروز بیماری وسواس یافت نشده است اما کارشناسان مربوطه، مسایل ژنتیکی و به ویژه افسردگی را از جمله دلایل بروز این بیماری عنوان می کنند.

شاید یک بیماری خاص -بطور مثال بیماری مغزی- موجب بروز بیماری وسواس شود؛ حتی تنش های زندگی نیز می تواند ژن های مرتبط با نشانه های وسواس را تحریک کند.

 

**علایم بیماری وسواس

مبتلایان به وسواس، مدت طولانی از وقت خود را صرف انجام کارها و رفتارهای تکراری مانند شست و شو یا بلندشدن مکرر از روی صندلی ، می کنند.

احساس های خارج از کنترل، افکار ناخواسته آزاردهنده، تکرار بازخوانی، تکرار حرکات بدن -مثلا ضربه زدن مداوم با دست به میز- ، تکرار فعالیت در مضرب -به آن معنا که یک کار مانند قفل کردن در چند بار کنترل می شود- از جمله علایم بیماری وسواس به شمار می رود.

روان شناسان وسواس را نوعى بیمارى می دانند که تعادل روانى و رفتارى را از بیمار سلب می کند و او را در سازگارى با محیط دچار اشکال مى ‏سازد.

روانکاوان نیز وسواس را نوعى غریزه ناخودآگاه معرفى مى ‏کنند که اختیار و اراده را از آدمی سلب کرده و بیمار را وادار می کند که حتى رفتارى برخلاف میل و خواسته ‏اش انجام دهد.

دبیر انجمن روانپزشکان ایران درباره این بیماری به خبرنگار ایرنا می گوید: میزان شیوع مادام العمر وسواس، حدود دو تا سه درصد در جامعه است.

دکتر "پرویز مظاهری" می افزاید: میانگین سن شروع بیماری وسواس حدود 20 سالگی است چنانکه دو سوم بیماران قبل از 25 سالگی و 15 درصد بعد از 35 سالگی به این بیماری مبتلا می شوند.

وی با بیان اینکه بیماری وسواس حتی می تواند از دو سالگی آغاز شود، ادامه می دهد: بیماری وسواس در مجردها بیش از متاهلان بروز می کند.

به گفته دبیر انجمن روانپزشکان ایران ، 65 درصد موارد بروز وسواس همراه با افسردگی اتفاق می افتد ؛ همچنین احتمال بروز وسواس در بستگان مبتلا به این بیماری ، سه تا پنج برابر بیش از خانواده های دیگر است هرچند عوامل فرهنگی و رفتاری نیز در بروز وسواس موثر است.

دبیر انجمن روانپزشکان ایران می افزاید: در 50 تا 70 درصد بیماران، علایم بیماری پس  از یک واقعه پر استرس مانند بارداری یا مرگ یکی از بستگان شروع می شود.

مظاهری ادامه می دهد: 20 تا 30 درصد مبتلایان به وسواس درصورت درمان شدن،بهبودی چشمگیری دارند اما میزان بهبودی 40 تا 50 درصد مبتلایان به وسواس در سطح متوسط است.

به گفته وی، علایم بیماری وسواس در 20 تا 40 درصد بیماران از بین نمی رودچراکه آنان برای درمان مراجعه نمی کنند یا دستورات پزشک را انجام نمی دهند.

دبیر انجمن روانپزشکان ایران  خاطرنشان می کند ویژگی اصلی بیماری وسواس، وجود فکر و عملی مکرر است؛ گاهی این فکر و عمل به حدی شدید است که رنج و ناراحتی زیادی برای فرد بیمار و اطرافیان او به وجود می آورد و موجب اتلاف وقت می شود.

مظاهری تاکید می کند بیماری وسواس، اختلال قابل ملاحظه ای در روند طبیعی زندگی روزمره، شغل و روابط اجتماعی مبتلایان ایجاد می کند.

وی می افزاید: در وسواس فکری، مبتلایان دچار  یک  احساس یا اندیشه حکم کننده و مزاحم هستند ؛ این افکار به مرحله عملی شدن نمی رسد و فقط احساس نگرانی دارند.

دبیر انجمن روانپزشکان ایران یادآور می شود مبتلایان به وسواس قادر به مقابله با بیماری خود نیستند و برای کاهش اضطراب خود ، دست به انجام کارهای تکراری می زند.

مظاهری می گوید: این بیماران قادر به تصمیم گیری نیستند و مردد هستند؛ آنان در خرید کردن مشکل دارند بطور مثال چند بار به فروشگاه مراجعه می کنند تا جنسی را بخرند؛ همچنین آنان کمتر به مهمانی می روند.

وی می افزاید: کودکان در این بیماری دچار ترس از دست دادن والدین خود شده و دچار اضطراب و وحشت می شوند؛ این کودکان در طول شب چندبار بیدار می شوند تا از زنده بودن والدین خود مطمئن شوند.

دبیر انجمن روانپزشکان ایران ادامه می دهد حداقل یک سوم بیماران وسواسی دچار افسردگی می شوند چراکه خودشان می دانند چه مشکلی برایشان پیش آمده است حتی ممکن است افکار خودکشی به ذهن آنان خطور کند.

مظاهری می گوید: متاسفانه در معالجه بیماران وسواسی با مشکل روبرو هستیم چراکه آنان برغم اینکه به مشکل خود واقف هستند دیر مراجعه می کنند.

وی می افزاید: برخی از مردم ، بیماران وسواسی را افرادی تمیز و مرتب تلقی می کنند و بیماران نیز با آگاهی به این امر و احساس رضایت از این طرز تلقی دیگران تا زمانی که زندگیشان مختل نشده به پزشک مراجعه نمی کنند.

دبیر انجمن روانپزشکان ایران خاطرنشان می کند بیماری وسواس در زنان بیش از مردان بروز می کند که دلیل این امر می تواند به دلیل دوران بارداری و همچنین سر و کار داشتن با امور منزل باشد.

مظاهری تصریح می کند اما شیوع بیماری وسواس در سنین نوجوانی در پسرها بیش از دختران است.

رییس اداره سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز درباره وسواس می گوید: وسواس از اختلالات شایع روانی به شمار می رود که تمام سنین از کودکان تا بزرگسالان را مبتلا می سازد.

دکتر "عباسعلی ناصحی" می افزاید: گاهی شدت بیماری وسواس تا اندازه ای است که عملکرد فردی، اجتماعی و شغلی را تحت تاثیر قرار می دهد؛ این بیماری ، اغلب بصورت مزمن و طولانی مدت بروز می کند.

وی درباره درمان این بیماری نیز می گوید: درمان وسواس از ماه ها تا سال ها طول می کشد و متخصصان برای درمان آن از روش های دارویی، روانشناختی و رفتار درمانی استفاده می کنند.

رییس اداره سلامت روان وزارت بهداشت، ادامه می دهد: در روش های درمانی روانشناختی از روش حساسیت زدایی تدریجی استفاده می شود.

ناصحی درباره علایم بیماری وسواس نیز می گوید: بیماری وسواس به دو گروه بیماری وسواس "فکری" و بیماری وسواس "عملی" تقسیم بندی می شود که افکار تکرار شونده، تصاویر مزاحم و اصوات آزاردهنده از جمله علایم بیماری وسواس فکری به شمار می روند که نمود عملی ندارند و تغییری در رفتار ایجاد نمی کنند.

وی می افزاید: تکرار عقاید غیرمذهبی، تردیدهای وسواسی، تکرار الفاظ رکیک ، کفر گویی، تکرار تصاویر مستهجن و جنسی در ذهن و افکار آزار رساندن به خود و اطرافیان با محتوای خشونت از دیگر علایم و افکار ناخوشایند وسواس "فکری" به شمار می روند.

رییس اداره سلامت روان وزارت بهداشت، می گوید: وسواس عملی نیز خود را در رفتارهایی مانند شست و شوهای طولانی مدت، اهمیت افراطی به نظم و ترتیب، اهمیت دادن زیادی به حالت قرینگی در اشیا و وسایل، کنترل کردن مکرر کارها، راه رفتن و غذاخوردن به شیوه خاص و شمارش مکرر کارها و اشیا ، نشان می دهد.

ناصحی می افزاید: یکی از اشکال شایع وسواس عملی در شک های زیاد در انجام وضو، غسل و نماز دیده می شود.

وی درباره اختلالات سلامت روان نیز با تاکید بر اهمیت آگاهی رسانی درباره بیماری های روان به مردم، می گوید: نبود آگاهی مردم از مسایل سلامت روان، موجب شده است تا آنان از بیماری خود مطلع نباشند و به موقع به مراکز درمانی مراجعه نکنند که این امر موجب مزمن شدن بیماری و تحمیل هزینه های بیشتر به جامعه می شود.

ناصحی تاکید کرد افزایش آگاهی سیاستگذاران و برنامه ریزان کشور به مساله سلامت روان، ضروری است چراکه نقش وزارت بهداشت در سلامت روان مردم کمتر از 25 درصد بوده و بیشتر عوامل اجتماعی در این زمینه تاثیر گذار است.



تاريخ : ۱۳٩۱/۸/٢٧ | ۱:٤۸ ‎ب.ظ | نویسنده : من س ح | نظرات ()