براساس آمار، مصرف گروه چربی ها در کشور بسیار بیشتر از حد استاندارد است و اغلب مردم تقریبا چند برابر نیاز بدن خود روغن و چربی مصرف می کنند.

در زمان حاضر 38 درصد کل مرگ ها و 6/33 عامل بیماری های قلبی و عروقی ناشی از مصرف چربی زیاد است در حالی که فشار خون و انسداد عروق نیز از زیاده روی در مصرف این ماده نشات می گیرد.

بنا به اعلام دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی متاسفانه معضلات تهدید کننده سلامت ناشی از افزایش بار مصرف روغن ها و چربی ها در کشور در حال افزایش است.

یافته های مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می دهد که بالارفتن چربی خون یک عامل خطر در بروز و پیشرفت برخی از بیماری های مزمن مانند بیماری های قلبی و عروقی، دیابت، چاقی و سرطان به شمار می رود.


براساس گزارش وضعیت عوامل خطر بیماری های غیرواگیر در ایران، شیوع چاقی در جمعیت 15 تا 64 سال کشور بیش از 15 درصد است.

آخرین گزارش بررسی مصرف مواد غذایی خانوارهای ایرانی نیز نشان می دهد مردم ایران بطور متوسط روزانه 45 گرم روغن و چربی مصرف می کنند که بخشی از این چربی بصورت روغن مایع و بقیه آن بصورت مصرف مواد غذایی مانند گوشت، شیر، تخم مرغ و بستنی به بدن می رسد.

مصرف بی رویه انواع چربی و روغن، عامل خطر بسیاری از بیماری ها محسوب می شود اما رعایت تنوع و تعادل غذایی، جایگزین کردن روغن مایع به جای روغن جامد و رعایت تعادل در مصرف و فعالیت بدنی منظم و مناسب می تواند این خطر را کاهش دهد.

بطور مثال روغن های جامد شامل چربی های حیوانی، پیه، روغن نخل، روغن نارگیل و کره کاکائو موجب افزایش کلسترول بد در بدن می شود و روغن های مایع مانند روغن های مایع در دانه سویا، مغز دانه ها اعم از گردو، بادام و پسته و روغن های گیاهی مانند روغن های آفتاب گردان، زیتون و ذرت موجب افزایش کلسترول خوب بدن می شود.



**آمار تولید و مصرف روغن در کشور

ˈفرزانه صادقی قطب آبادیˈ کارشناس تغذیه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درباره آمار تولید و مصرف روغن در کشور با اشاره به اینکه سال گذشته حدود یک و نیم میلیون تن روغن در کشور تولید شد، می افزاید: متوسط مصرف روزانه روغن در کشور طبق آخرین مطالعات 49 گرم است.

وی اضافه می کند : 54 درصد این روغن ها مایع و 46 درصد آن جامد بوده است؛ البته این الگوی مصرف در تمام استان ها یکسان نبوده و با یکدیگر متفاوت است.

کارشناس تغذیه وزارت بهداشت یادآور می شود متوسط مصرف روزانه روغن در شهر تهران 30 گرم است در حالی که متوسط استاندارد مصرف روغن در جهان، تقریبا 37 گرم است.

به گفته وی، طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت 30 درصد انرژی دریافتی افراد باید از چربی ها و روغن ها باشد.

وی می افزاید مصرف بیش از اندازه روغن، زمینه بروز بیماری های متعددی از جمله بیماری های قلبی و عروقی را فراهم می کند بنابر این باید سرانه مصرف روغن مردم کاهش یافته و مردم به سوی مصرف روغن های سالم بروند.



**روغن هایی که مضر نیستند

امگا 3 یکی از انواع چربی های غیراشباع است که در بدن ما ساخته می شود و برای بدن ضروری است این روغن موجب کاهش چربی و فشار خون شده و ضربان قلب را تنظیم می کند.

روغن امگا3 در انواع ماهی مانند تن، آزاد، ساردین و تخم مرغ و همچنین در مغزهایی مانند گردو یافت می شود.

ماهی سرشار از چربی های مفیدی است که در گوشت های دیگر وجود ندارد بنابراین باید حداقل هفته ای دو بار ماهی بخارپز، تنوری یا کباب شده مصرف کرد.



**چگونه مصرف چربی و روغن خود را اصلاح کنیم

نقش اصلی چربی ها و روغن های خوراکی در بدن، تامین انرژی است؛ شرکت در ساختمان غشای سلولی، حفظ حرارت بدن، حفاظت از کلیه ها و حمل ویتامین های محلول در چربی از جمله وظایف چربی ها در بدن به شمار می رود که با مصرف صحیح می توان به آنها دست یافت.

برای طعم دادن به سالاد از چاشنی هایی مانند آبلیمو، سرکه و روغن زیتون به عنوان سس سالاد استفاده شود و لازم است که از مصرف سس های چرب مانند مایونز و هزار جزیره تا حد ممکن اجتناب کرد.

برای پخت غذا می توان روغن زیتون و دیگر روغن های مایع خوراکی را به جای روغن های حیوانی یا روغن های جامد استفاده کرد.

تمام روغن های خوراکی مایع برای پخت غذا مناسب هستند و به ترتیب استفاده از روغن های زیتون، کنجد، کانولا، ذرت، آفتابگردان و سویا توصیه می شود.

این روغن ها برای سرخ کردن غذا مناسب نیستند و فقط می توان از روغن زیتون برای سرخ کردن آن هم در مدت کوتاه، استفاده کرد.

هر نوع روغن برای کاربرد خاصی تهیه شده است از روغن مایع (روغن زیتون) برای مصارف پخت و پز و سالاد و از روغن مخصوص سرخ کردنی برای مصارف سرخ کردن استفاده شود.

روغن مایع سرخ کردن در مقابل حرارت پایدار است اما این موضوع به آن معنی نیست که از این روغن می توان چند بار برای سرخ کردن استفاده کرد.

از روغن مخصوص سرخ کردنی حداکثر دو تا سه بار آن هم نه با فاصله طولانی بلکه در طول یک روز می توان استفاده کرد و پس از آن باید روغن را دور ریخت.

روغن جامد هیدروژنه حاوی چربی اشباع و اسیدهای چرب ترانس -نوعی چربی مضر- است که خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی و سرطان را افزایش می دهد.



**توصیه هایی برای کاهش مصرف چربی و روغن

کارشناسان بهداشتی توصیه های متعددی را برای کاهش مصرف چربی و روغن عنوان کرده اند و معتقدند که یکی از راهکارهای رسیدن به این هدف مصرف شیر و لبنیات از نوع کم چرب است.

در صورت مصرف انواع گوشت اعم از سفید یا فرمز، تمام چربی های قابل رویت آن قبل از طبخ باید جدا و دور ریخته شود؛ همچنین در مورد چربی گوشت پخته نیز باید به این شیوه عمل کرد.

برای کم کردن چربی موجود در غذا به جای گوشت می توان به آن مقداری پروتئین گیاهی مانند حبوبات شامل نخود، لوبیا، عدس یا سویا اضافه کرد.

از مصرف چیپس و سیب زمینی سرخ کرده خودداری کرده و سیب زمینی به صورت پخته، آب پز یا تنوری مصرف شود.

برای پختن غذاها بیشتر از روش های بخارپز و آب پز کردن به جای سرخ کردن استفاده شود.

تا حد ممکن از ظروف نچسب برای طبخ غذا استفاده شود تا روغن کمتری مصرف شود.

حداکثر هفته ای سه عدد تخم مرغ (بصورت کامل یا استفاده شده در کوکو و شامی) باید مصرف کرد.



**لزوم دقت در مصرف گوشت و فرآورده های آن

گوشت های قرمز و سفید تامین کننده پروتئین و آهن مورد نیاز بدن بوده اما حاوی مقداری چربی نیز هستند.

مصرف گوشت های کم چربی به ویژه گوشت سفید برای کاهش چربی های بد خون و پیشگیری از بیماری های قلبی و عروقی، فشارخون بالا، دیابت ، برخی سرطان ها و نقرس توصیه می شود.



**گام هایی برای اصلاح مصرف روغن در کشور

کاهش تولید روغن خوراکی جامد و اقدام برای خرید و واردات روغن مایع با کیفیت بهتر با اولویت روغن کلزا از جمله مصوبات شورای عالی سلامت بوده که طی سال های اخیر اجرایی شده است.

در سال 83 ، 65 درصد دانش آموزان پنج بار در هفته مصرف غذاهای چرب و شور داشتند که با برنامه ریزی های مناسب این میزان هم اکنون به دو بار در هفته کاهش یافته است.



تاريخ : ۱۳٩۱/٩/۱٤ | ۱:٢۸ ‎ب.ظ | نویسنده : من س ح | نظرات ()