سالانه هزاران بیمار نیازمند به پیوند عضو در لیست انتظار هستند تا دستانی سخاوتمند به زندگی آنان، عمری دوباره بخشد.

نخستین پیوندها در ایران از دهه 40 آغاز شده که ˈپیوند کلیهˈ بوده است و پس از آن در سال ۱۳۷۲ نخستین پیوند قلب و کبد و سال ۱۳۷۹ اولین پیوند ریه در ایران انجام شد.

هرچند ایران یکی از کشورهای سرآمد در جراحی های پیوند اعضا به شمار می رود اما همچنان مشکلاتی بر سر راه "اهدای عضو" وجود دارد. مدت ها است که مهم ترین مشکل پیوند عضو در کشور ، "رضایت همراهان بیمار" برای انجام پیوند عضو از بیماران مرگ مغزی عنوان می شود اما به نظر می رسد امروزه آگاهی های علمی و فرهنگی مردم در این زمینه افزایش یافته است و اخذ رضایت آنان هرچند مشکل اما دیگر همانند قبل ، کاری ˈغیرممکنˈ نیست و اغلب آنان با روحیه ایثارگری به بیماران نیازمند، امیدی دوباره می بخشند.

این روزها اما مشکل دیگری به نام اشکال در اعلام دیرهنگام مرگ مغزی به مسوولان و متولیان پیوند اعضا مشاهده می شود که موجب می شود تعدادی از بیماران نیازمند با وجود امکان اهدای اعضا، جان خود را از دست بدهند.


**اعلام مرگ مغزی در سیستم درمانی کشور اجباری نیست

دکتر "حسن بهرامی نسب"مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) درباره این مشکل  می گوید: هنوز حس ایثارگری بین خانواده های افراد مرگ مغزی برای اهدای اعضای آنان وجود دارد اما متاسفانه بیمارستان ها و بخش های مراقبت های ویژه ICU موارد مرگ مغزی خود را اعلام نمی کنند تا رضایت خانواده آنان از سوی دست اندرکاران پیوند اعضا، جلب شود. در کشورهای خارجی توسعه یافته اگر بیمارستان ها ، موارد مرگ مغزی خود را دیر اعلام کنند ، پزشکان مسوول ، بازخواست می شوند اما این مساله در سیستم بهداشتی و درمانی کشور ما ، اجرایی نشده است.بطور مثال پرستار شاغل در بخش مراقبت های ویژه ICU از اعلام مرگ مغزی بیمار به دست اندرکاران پیوند اعضا اجتناب می کند چراکه تصور می کند این کار برای او ، معطلی، دردسر و مسوولیت دارد.

مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) تاکید می کند اعلام موارد مرگ مغزی در سیستم بهداشتی و درمانی ما اجباری نشده است. اگر فردی دچار مرگ مغزی شود، 24 ساعت پس از آن باید عمل پیوند اعضا انجام شود و پس از سپری شدن این زمان دیگر نمی توان کاری برای پیوند اعضا کرد.



**فرهنگ پیوند از جسد نیز در کشور عمومیت پیدا نکرده است

نخستین پیوند نسج (جسد) در ایران، پیوند قرنیه بود که در سال ۱۳۱۴ انجام گرفت و پس از آن پیوند نسج پیشرفت های زیادی در کشور داشته است.

مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) در این باره می گوید: اکنون ˈتاندونˈ ها ( بافت های فیبر مانند متصل کننده عضله به استخوان) از بانک نسج تهیه می شود و در پارگی تاندون های بیماران یا بیماران نیازمند به تعویض مفصل، استفاده می شود.دکتر بهرامی نسب می افزاید: در گذشته اگر فردی در پایش ، تومور بود مجبور بودیم پای او را قطع کنیم اما هم اکنون استخوان های بزرگ پا را از جسد می گیریم و به بیماران پیوند می زنیم و دیگر پا قطع نمی شود.
 همچنین از نسج در جراحی های ترمیمی استفاده فراوانی می شود بطور مثال از پوست های فراوری شده در سوختگی ها استفاده می شود. مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) ، دریچه قلب و پودر استخوان در ایمپلنت های دندانپزشکی را از دیگر موارد پیوند نسج عنوان می کند.بهرامی نسب یادآور می شود قبلا اینگونه محصولات از خارج کشور وارد می شد اما اکنون در کشور تولید می شود و هرچند فرهنگ استفاده از نسج در کشور اجرایی شده اما هنوز عمومیت پیدا نکرده است.



**شرایط اهدای اعضا از جسد

مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) با بیان اینکه معمولا نیمی از خانواده متوفیان اجازه اهدای اعضا متوفی خود را می دهند ، می گوید: برای اهدای نسج ، اخذ شرح حال خانواده متوفی و معاینه فیزیکی خود متوفی، ضروری است.بطور مثال فرد متوفی نباید خالکوبی یا حتی سابقه زندانی شدن داشته باشد. سلامت بافت های فرد متوفی نیز باید احراز شود ، بیماران دارای هپاتیت، ایدز یا تومور نیز اصلا برای اهدا ، پذیرش نمی شوند.

مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) با بیان اینکه سن کمتر از 55 سال یکی از شرایط اهدای نسج است، یادآور می شود : معمولا اهدای نسج از جوانانی که بر اثر تصادف جان خود را از دست داده اند، انجام می شود. فقط اولیای دم متوفی شامل وراث ، فرزندان و والدین حق اجازه رضایت برای پیوند نسج را دارند و بطور مثال داماد خانواده نمی تواند این اجازه را بدهد.



**اعضای پیوندی و مراکز درمانی جراحی های پیوند

مدیر مرکز پیوند اعضای بیمارستان امام خمینی (ره) می گوید: اکنون پیوند اعضا در کشور در مورد قلب، کلیه، کبد و ریه انجام می شود و در مواردی نیز پیوند روده یا پانکراس نیز انجام می گیرد.

بهرامی نسب می افزاید: پیوند کبد فقط در بیمارستان نمازی شیراز و امام خمینی (ره) تهران ، پیوند ریه در بیمارستان های مسیح دانشوری و امام خمینی (ره) تهران و پیوند کلیه و قلب در اغلب مراکز درمانی کشور انجام می شود. پیوند برخی اعضا در بیمارستان های محدودی انجام می گیرد چراکه پاسخگوی نیازهای درمانی کشور هست و از سوی دیگر راه اندازی اینگونه مراکز پیوند، هزینه بر است اما اگر دانشگاه علوم پزشکی در منطقه ای تشخیص دهد می تواند مرکز درمانی پیوند را در آن منطقه راه اندازی کند.



تاريخ : ۱۳٩۱/۱٠/٢٧ | ٢:٠٥ ‎ب.ظ | نویسنده : من س ح | نظرات ()