شکاف کام، شایع ترین ناهنجاری چهره در کشور و تهدید سلامت کودکان

**برای درمان شکاف کام یک پزشک کافی نیست

درمان شکاف کام کودک در تخصص یک پزشک به تنهایی نیست بلکه تیمی از متخصصان متعدد باید تشکیل شوند تا بتوانند یک کودک را بطور کامل درمان کنند.

قوامی متخصص گوش وحلق و بینی می گوید: برای درمان یک کودک مبتلا به شکاف کام ، تیمی متشکل از متخصصان ارتودنسی، جراحی پلاستیک، گوش و حلق و بینی، گفتار درمانی، سنجش شنوایی، اطفال ، دندانپزشک و روانپزشک باید تشکیل شود.

به گفته وی، اینگونه تیم ها هم اکنون در بیمارستان های حضرت فاطمه (ص) ، امام خمینی (ره) و اصفهان تشکیل شده است.



**مشکلات سلامت روان در خانواده مبتلایان به شکاف کام

این متخصص به حضور روانپزشک در تیم درمانی تاکید ویژه ای دارد و می گوید: اغلب خانواده های دارای کودکان مبتلا به شکاف کام دارای مشکلات سلامت روان نیز هستند ؛ مادر احساس گناه و پدر در خانه درگیری هایی ایجاد می کند.

قوامی می افزاید: خود کودک نیز در سن پنج سالگی درمی یابد که تفاوت هایی با دیگر کودکان دارد که این مساله بار روانی زیادی ایجاد می کند.

وی تاکید می کند اینگونه بیماران حتما باید از سوی متخصص اطفال نیز معاینه شوند چراکه اگر علت بیماری به دلایل عوامل سندرمی ایجاد شده باشد می تواند منجر به بروز بیماری های قلبی و کلیوی در کودکان شود.



**استرس های اجتماعی از دلایل ایجاد شکاف کام در کودکان

این متخصص می گوید: هنگامی که استرس های اجتماعی در جامعه ای زیاد می شود شیوع شکاف کام در آن جامعه نیز بیشتر خواهد شد.

قوامی می افزاید: بطور مثال کودکان اتباع افغانی در ایران بیشتر دچار شکاف کام می شوند چراکه با استرس های اجتماعی بیشتری در جامعه خود روبرو هستند.

وی خاطرنشان می کند بیماران افغانی با مشکلاتی در پرداخت هزینه ها -حتی هزینه های درمانی دولتی- مواجه هستند.



**عوامل متعددی در ایجاد شکاف کام نقش دارند

دکتر "عبدالجلیل کلانتری هرمزی" رییس بیمارستان فوق تخصصی جراحی پلاستیک 15 خرداد درباره دلایل ایجاد شکاف کام  می گوید: یکی از دلایل ایجاد این نقص، عوامل ژنتیکی است بطور مثال اگر سابقه این بیماری در پدر و مادر، پدر بزرگ و مادر بزرگ و بستگان دور و نزدیک وجود داشته باشد احتمال ابتلای کودک به این بیماری نیز افزایش می یابد.

وی می افزاید: عوامل دارویی یکی دیگر از دلایل ایجاد شکاف کام است به آن معنا که اگر زنان باردار در سه ماهه اول بارداری از داروهای ضدتشنج یا آسپرین یا برخی ویتامین ها مانند ویتامین A ، زیاد مصرف کنند، جنین آنان دچار شکاف کام خواهد شد.

این متخصص جراحی پلاستیک ادامه می دهد: عفونت های ویروسی زنان باردار در سه ماهه نخست بارداری مانند سرخک یا سرخجه نیز منجر به عدم تشکیل لب بالا یا نقص در لب جنین می شود.

کلانتری هرمزی می افزاید: جنین از هفته چهارم شروع به تکمیل شدن می کند و لب بالا در هفته دوازدهم بارداری در جنین شکل می گیرد بنابراین هر عاملی در این دوران می تواند منجر به نرسیدن لب های جنین به یکدیگر شود؛ هرچه این عوامل زودتر رخ دهد شدت ایجاد شکاف لب و کام نیز بیشتر است.

وی اضافه می کند: استرس ها، خونریزی های دوران بارداری، مصرف الکل و سیگار و عوامل ناشناخته دیگر می توانند موجب ایجاد شکاف کوچک در یک طرف لب تا شکاف های وسیع لب بالا و کام حتی در دو طرف لب شود.

وی تاکید می کند این عوامل حتی گاهی موجب می شود که پایه بینی و قسمت میانی فک بالا ، تشکیل نشود؛ شکاف کام بسته به شدت آن ، درمان های مختلفی دارد.

برخی تحقیقات نیز سن بالای پدر و مادر، استفاده از لوازم آرایشی، مصرف نکردن فولیک اسید از سوی مادران در دوران بارداری ، برخی از بیماری های مادر مانند دیابت ، کمبودهای تغذیه ای و اکسیژن کودک در دوران جنینی و مصرف داروهایی مانند کورتون،استامینوفن، آنتی بیوتیک ها و داروهای ضد افسردگی از سوی مادر را از جمله دلایل ابتلای کودک به شکاف کام ، عنوان کرده اند.



**تشخیص شکاف کام در دوران جنینی با سونوگرافی میسر است

این متخصص اضافه می کند: امروزه تشخیص بیماری شکاف کام از ماه چهارم و پنجم بارداری با آزمایشات سونوگرافی ، میسر است.

کلانتری هرمزی تصریح می کند البته در این دوران کاری برای کودک نمی توان انجام داد اما به محض تولد، کارهای درمانی و مشاوره ای شامل دادن اطلاعات و آرامش به والدین، آغاز می شود.

وی می گوید: برخلاف تصور بسیاری از والدین که فکر می کنند فرزند مبتلا به شکاف کام آنها نمی تواند از شیرمادر تغذیه کند، بهترین تغذیه برای این کودکان شیر مادر است.

کلانتری هرمزی تاکید می کند بهترین زمان عمل جراحی شکاف لب برای کودکان، سه ماهگی و برای جراحی شکاف کام، 9 تا 18 ماهگی است.



**پرونده درمانی مبتلایان به شکاف کام چه زمانی بسته می شود؟

رییس بیمارستان فوق تخصصی جراحی پلاستیک 15 خرداد که از ترمیم شکاف کام به عنوان "رتوش چهره" یاد می کند، می گوید: پرونده درمانی کودکان مبتلا به شکاف کام تا پنج سالگی به طور کامل بسته می شود.

کلانتری هرمزی می افزاید: اگر شکاف کام در کودکان وسیع و گسترده باشد به عمل های جراحی متعددی نیاز دارد.

وی تصریح می کند بیماری شکاف کام در برخی کودکان حتی تا 18 سالگی نیاز به پیگیری دارد.



**مقایسه شیوع شکاف لب و کام در دختران و پسران

رییس بیمارستان فوق تخصصی جراحی پلاستیک 15 خرداد می گوید : شکاف لب به تنهایی در پسران و شکاف کام به تنهایی در دختران شیوع بیشتری دارد اما شکاف لب و کام با هم در پسرها بیشتر است.

کلانتری هرمزی می افزاید: هرچند شیوع بیماری شکاف کام در کودکان مشاهده می شود اما ما گاهی حتی بیماران 50 ساله نیز داریم که تا این سن ، نسبت به بیماری بی توجه بوده اند.



**شکاف کام شایع ترین ناهنجاری مادرزادی چهره در ایران

به هرحال بیماری شکاف کام ، شایع ترین ناهنجاری مادرزادی چهره (فک و صورت) به شمار می رود که می تواند عوارض خطرناکی به همراه داشته باشد بنابراین آگاهی والدین از این عوارض و همچنین اقدامات لازم برای شناسایی این بیماران در مناطق محروم از سوی مسوولان می تواند سلامت بسیاری از کودکان کشور را حفظ کند.

/ 0 نظر / 66 بازدید